Tăng trưởng chậm lại nhưng vẫn vượt kỳ vọng

Báo cáo tăng trưởng kinh tế Việt Nam Quý 1/2026 do Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore) thực hiện cho thấy: Tăng trưởng GDP quý I/2026 đạt 7,83% so với cùng kỳ, giảm so với mức 8,46% của quý IV/2025, song vẫn vượt dự báo 7,0% của UOB và mức 7,60% của Bloomberg. Hoạt động kinh tế tiếp tục được hỗ trợ từ các lĩnh vực sản xuất chế biến, xây dựng và dịch vụ.

Lĩnh vực ngoại thương và đầu tư duy trì động lực tích cực: Xuất khẩu tăng mạnh 19,1% so với cùng kỳ, trong khi nhập khẩu tăng 27,0%, kéo theo thâm hụt thương mại 3,64 tỷ USD trong quý I/2026 (so với 3,09 tỷ USD trong quý IV/2025). Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch tăng 24,2% so với cùng kỳ. Vốn FDI giải ngân tăng 9,1%, đạt 5,41 tỷ USD, phản ánh xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang tiếp diễn.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) toàn phần tăng tốc lên 4,65% so với cùng kỳ trong tháng 3/2026, chủ yếu do tác động lan tỏa từ giá năng lượng. Chi phí vận tải (chiếm 9,7% rổ CPI) tăng mạnh 10,8% so với cùng kỳ, đẩy lạm phát vượt mục tiêu 4,5% của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Trong bối cảnh cú sốc mang tính cung và rủi ro năng lượng – chuỗi cung ứng tại Trung Đông vẫn ở mức cao, Ngân hàng UOB điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 xuống 7,0% (từ 7,5%) và dự báo NHNN sẽ giữ nguyên lãi suất điều hành trong suốt năm 2026.

Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore): “Trong ngắn hạn, đặc biệt giai đoạn 2026-2027, Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn có thể cản trở việc đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên. Đáng chú ý nhất là nguy cơ Mỹ áp thuế vẫn hiện hữu và có thể gây tác động tiêu cực. Bên cạnh đó, xung đột tại Trung Đông đang ảnh hưởng mạnh đến giá năng lượng và, nghiêm trọng hơn, là khả năng bảo đảm nguồn cung. Điều này khiến doanh nghiệp phải chịu chi phí năng lượng và các đầu vào khác cao hơn, làm gia tăng chi phí vận hành và đặt hoạt động sản xuất – kinh doanh trước nhiều rủi ro.

Tuy nhiên ở mặt tích cực, Chính phủ đã xác định rõ một trong những “nút thắt” lớn nhất kìm hãm tăng trưởng là hạ tầng. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất, hiệu quả và đồng thời thúc đẩy tổng cầu của nền kinh tế. Vì vậy, đầu tư công đang được đẩy mạnh trong nhiều lĩnh vực, từ giao thông, logistics, cảng biển và sân bay, điện, nước, hạ tầng số, y tế, giáo dục đến đào tạo nguồn nhân lực. Việc tinh gọn bộ máy hành chính trong năm qua, như sáp nhập các tỉnh và bộ ngành hay áp dụng tiếng Anh trong công vụ, cũng được xem là những bước đi tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả và năng suất hoạt động.

Bước sang năm 2026, bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định với chi phí hợp lý đã trở thành ưu tiên hàng đầu, nhằm giúp các nhà máy, doanh nghiệp, người tiêu dùng và hoạt động logistics vận hành thông suốt, đồng thời duy trì tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Chính phủ đã và đang triển khai nhiều biện pháp để giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung, trong đó có mục tiêu xây dựng dự trữ nhiên liệu đủ dùng trong 90 ngày.

Các giải pháp cụ thể bao gồm tạm dừng thuế nhiên liệu và thuế môi trường, sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, tăng cường ngoại giao năng lượng để bảo đảm nguồn cung từ các đối tác như Nhật Bản, đặt mục tiêu tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trong năm 2026, đẩy nhanh việc triển khai xăng sinh học E10 từ tháng 4/2026, cũng như xây dựng thêm kho dự trữ dầu tại tỉnh Thanh Hóa. Ngoài ra, Chính phủ cũng đang xem xét khả năng cho phép doanh nghiệp xăng dầu tự quyết giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Biện pháp này được kỳ vọng giúp giá nhiên liệu phản ánh đúng cung – cầu và giá trị thực của sản phẩm, thay vì bị bóp méo bởi trợ cấp hay kiểm soát giá.”